Η χολοκυστίτιδα είναι μια φλεγμονή της χοληδόχου κύστης, του μικρού οργάνου που βρίσκεται κάτω από το ήπαρ και αποθηκεύει τη χολή — ένα υγρό απαραίτητο για την πέψη και απορρόφηση των λιπαρών τροφών. Η πάθηση αυτή μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά (οξεία χολοκυστίτιδα) ή να αναπτυχθεί σταδιακά μέσα στον χρόνο, προκαλώντας χρόνια φλεγμονή (χρόνια χολοκυστίτιδα). Και στις δύο περιπτώσεις, απαιτείται έγκαιρη διάγνωση και σωστή αντιμετώπιση για να αποφευχθούν σοβαρές επιπλοκές, όπως λοίμωξη, διάτρηση ή νέκρωση της χοληδόχου κύστης.
Η χολοκυστίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες παθήσεις του πεπτικού συστήματος και συνήθως συνδέεται με τη χολολιθίαση, δηλαδή τον σχηματισμό λίθων (πετρών) μέσα στη χοληδόχο κύστη. Η φλεγμονή προκαλείται όταν μία πέτρα φράξει τον κυστικό πόρο, εμποδίζοντας τη ροή της χολής. Η παγιδευμένη χολή προκαλεί πίεση, ερεθισμό και τελικά φλεγμονή του τοιχώματος της κύστης, με αποτέλεσμα έντονο πόνο και πυρετό.
Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Χολή και παθήσεις της χοληδόχου κύστης: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για διάγνωση και θεραπεία
Τι είναι η οξεία και η χρόνια χολοκυστίτιδα
Η οξεία χολοκυστίτιδα εμφανίζεται ξαφνικά και χαρακτηρίζεται από έντονο πόνο, ναυτία και πυρετό. Συνήθως προκαλείται από χολόλιθους που φράζουν τον κυστικό πόρο, αλλά μπορεί να προκληθεί και χωρίς την παρουσία λίθων — σε αυτή την περίπτωση μιλάμε για «αλιθιασική χολοκυστίτιδα». Αυτή εμφανίζεται κυρίως σε βαριά ασθενείς, έπειτα από τραύματα, χειρουργικές επεμβάσεις ή μακροχρόνια νοσηλεία.
Η χρόνια χολοκυστίτιδα είναι αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενων επεισοδίων οξείας φλεγμονής. Το τοίχωμα της χοληδόχου κύστης παχαίνει και χάνει την ελαστικότητά του, γεγονός που μειώνει τη λειτουργικότητά της. Ο ασθενής παρουσιάζει ήπια αλλά επαναλαμβανόμενα συμπτώματα δυσπεψίας, ιδιαίτερα μετά την κατανάλωση λιπαρών γευμάτων.
Με το HealthyLab , η γνώση γίνεται δύναμη για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή.
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Η χολοκυστίτιδα προκαλείται στις περισσότερες περιπτώσεις από χολόλιθους. Περίπου το 90–95% των ασθενών με οξεία μορφή έχουν πέτρες που αποφράσσουν τον κυστικό πόρο. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε φλεγμονή, όπως:
- Μικροβιακές λοιμώξεις (συνήθως από E. coli, Klebsiella, Enterococcus)
- Παχυσαρκία και διατροφή πλούσια σε ζωικά λίπη
- Ορμονικές αλλαγές, ιδιαίτερα κατά την εγκυμοσύνη ή τη λήψη αντισυλληπτικών
- Παρατεταμένη νηστεία ή δίαιτες πολύ χαμηλών θερμίδων
- Σακχαρώδης διαβήτης και μεταβολικό σύνδρομο
- Ηλικία άνω των 50 ετών
- Καθιστικός τρόπος ζωής
Οι γυναίκες προσβάλλονται συχνότερα από τους άνδρες, κυρίως λόγω ορμονικών επιδράσεων που αυξάνουν τη χοληστερόλη στη χολή.
Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Χολοκυστίτιδα και άσκηση: Πώς η γυμναστική βοηθά στη λειτουργία της χοληδόχου κύστης
Συμπτώματα της οξείας και χρόνιας χολοκυστίτιδας
Τα συμπτώματα της οξείας μορφής εμφανίζονται ξαφνικά και μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονα. Ο ασθενής συνήθως παρουσιάζει:
- Οξύ πόνο στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς ή κάτω από τα πλευρά, που συχνά αντανακλά στον δεξιό ώμο ή την πλάτη
- Πυρετό, ρίγη και εφίδρωση
- Ναυτία, εμετό και απώλεια όρεξης
- Φούσκωμα και δυσπεψία
- Ευαισθησία ή σπασμό στην ψηλάφηση της κοιλιάς (θετικό σημείο Murphy)
- Σε προχωρημένες περιπτώσεις, ίκτερο (κιτρίνισμα δέρματος και ματιών)
Η χρόνια χολοκυστίτιδα εκδηλώνεται με ήπιο, ενοχλητικό πόνο στη δεξιά κοιλιά, αίσθημα βάρους μετά τα γεύματα, φούσκωμα και δυσανεξία στα λιπαρά τρόφιμα. Τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινώνονται μετά από μεγάλα ή βαριά γεύματα.
Δείτε εδώ: Φλεγμονή της χοληδόχου κύστης: Αίτια, επιπλοκές και πώς αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση της χολοκυστίτιδας βασίζεται στο ιστορικό, τη φυσική εξέταση και τις απεικονιστικές εξετάσεις. Ο γιατρός ζητά:
- Υπερηχογράφημα άνω κοιλίας: Είναι η εξέταση πρώτης επιλογής. Εντοπίζει πέτρες, πάχυνση του τοιχώματος της κύστης και παρουσία υγρού γύρω της.
- Αιματολογικές εξετάσεις: Ελέγχουν δείκτες φλεγμονής (λευκά αιμοσφαίρια, CRP) και ηπατικά ένζυμα.
- Αξονική ή μαγνητική τομογραφία (CT/MRCP): Παρέχουν λεπτομερή εικόνα των χοληφόρων και ανιχνεύουν επιπλοκές.
- Σπινθηρογράφημα χοληδόχου κύστης (HIDA scan): Αξιολογεί τη λειτουργία και τη ροή της χολής.
Η έγκαιρη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας, καθώς καθυστερημένη αντιμετώπιση μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες επιπλοκές όπως απόστημα, διάτρηση ή γάγγραινα της κύστης.
Δείτε εδώ: Χολολιθίαση: Συμπτώματα, διάγνωση και σύγχρονες θεραπείες για πέτρες στη χολή
Θεραπεία και αντιμετώπιση
Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από τη βαρύτητα και τη διάρκεια της φλεγμονής.
Συντηρητική θεραπεία
Σε ήπιες περιπτώσεις, αρχικά εφαρμόζεται συντηρητική αγωγή με:
- Ενδοφλέβια χορήγηση αντιβιοτικών για έλεγχο της λοίμωξης
- Αναλγητικά και αντιεμετικά για ανακούφιση από τον πόνο και τη ναυτία
- Ενυδάτωση με υγρά και προσωρινή αποχή από τροφή
- Παρακολούθηση της θερμοκρασίας και της κατάστασης του ασθενούς
Αν η βελτίωση είναι ικανοποιητική, προγραμματίζεται η χειρουργική αφαίρεση της κύστης σε δεύτερο στάδιο, ώστε να αποφευχθεί υποτροπή.
Δείτε εδώ: Χοληδοχολιθίαση: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για διάγνωση, επιπλοκές και αντιμετώπιση
Χειρουργική θεραπεία
Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή είναι η θεραπεία εκλογής τόσο για την οξεία όσο και για τη χρόνια μορφή. Γίνεται μέσω μικρών τομών στην κοιλιά και αφαιρεί οριστικά τη χοληδόχο κύστη.
Η επέμβαση πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία, είναι ανώδυνη και απαιτεί νοσηλεία 1–2 ημερών. Οι ασθενείς επανέρχονται πλήρως μέσα σε μία εβδομάδα. Σε περιπτώσεις σοβαρής φλεγμονής ή επιπλοκών (διάτρηση, γάγγραινα) μπορεί να χρειαστεί ανοιχτή χειρουργική επέμβαση.
Πρόληψη και φροντίδα μετά τη θεραπεία
Η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη, και αυτή ξεκινά από τις καθημερινές συνήθειες. Για να μειωθεί ο κίνδυνος χολοκυστίτιδας:
- Υιοθετήστε μια ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης
- Περιορίστε τα λιπαρά, τηγανητά και επεξεργασμένα τρόφιμα
- Πίνετε άφθονο νερό και αποφύγετε παρατεταμένες νηστείες
- Διατηρήστε υγιές σωματικό βάρος και κάντε ήπια άσκηση τουλάχιστον 30 λεπτά την ημέρα
- Ελέγχετε τον σακχαρώδη διαβήτη και τα επίπεδα χοληστερόλης
Μετά από χολοκυστεκτομή, προτείνεται ελαφριά διατροφή για τις πρώτες εβδομάδες και σταδιακή επάνοδο στις φυσιολογικές συνήθειες. Οι περισσότεροι ασθενείς ζουν απόλυτα φυσιολογικά χωρίς τη χοληδόχο κύστη.
Συχνές ερωτήσεις για τη χολοκυστίτιδα
Πονάει η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης;
Όχι. Η λαπαροσκοπική επέμβαση γίνεται με γενική αναισθησία και ο μετεγχειρητικός πόνος είναι ήπιος και αντιμετωπίζεται εύκολα με αναλγητικά.
Μπορώ να ζήσω κανονικά χωρίς χοληδόχο κύστη;
Ναι. Η χολή συνεχίζει να παράγεται από το ήπαρ και ρέει απευθείας στο έντερο. Το πεπτικό σύστημα προσαρμόζεται μέσα σε λίγες εβδομάδες και η πέψη γίνεται φυσιολογικά.
Μπορεί η χολοκυστίτιδα να επανεμφανιστεί;
Μετά την αφαίρεση της κύστης, η πάθηση δεν επανέρχεται. Ωστόσο, μπορεί σπάνια να εμφανιστούν πέτρες στους χοληφόρους πόρους, οι οποίες αντιμετωπίζονται ενδοσκοπικά.
Πότε πρέπει να επισκεφθώ γιατρό;
Αν εμφανιστεί έντονος πόνος στη δεξιά άνω κοιλία, πυρετός, ναυτία ή κιτρίνισμα του δέρματος, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση, καθώς μπορεί να πρόκειται για οξεία φλεγμονή ή απόφραξη.
Υπάρχουν τρόποι φυσικής πρόληψης;
Ναι. Η σωστή διατροφή, η τακτική άσκηση και η αποφυγή υπερβολικά λιπαρών τροφών είναι οι πιο αποτελεσματικοί τρόποι πρόληψης.
Συμπέρασμα
Η οξεία και χρόνια χολοκυστίτιδα είναι παθήσεις που απαιτούν άμεση προσοχή και σωστή ιατρική φροντίδα. Η έγκαιρη διάγνωση, η κατάλληλη θεραπεία και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής εξασφαλίζουν πλήρη ανάρρωση και αποφυγή επιπλοκών. Η φροντίδα της χοληδόχου κύστης ξεκινά από την πρόληψη — με υγιεινή διατροφή, μέτρο στο λίπος, τακτική άσκηση και τακτική ιατρική παρακολούθηση.