Η χοληδοχολιθίαση είναι μία πάθηση του χοληφόρου συστήματος που προκαλείται από την παρουσία λίθων (πετρών) μέσα στον κοινό χοληδόχο πόρο — τον αγωγό που μεταφέρει τη χολή από τη χοληδόχο κύστη και το ήπαρ προς το λεπτό έντερο.
Πρόκειται για μία κατάσταση που μπορεί να εμφανιστεί τόσο σε άτομα που έχουν ήδη πέτρες στη χοληδόχο κύστη (δευτεροπαθής χοληδοχολιθίαση) όσο και, πιο σπάνια, σε όσους αναπτύσσουν λίθους απευθείας στους χοληφόρους πόρους (πρωτοπαθής χοληδοχολιθίαση).
Η χοληδοχολιθίαση είναι μια δυνητικά σοβαρή νόσος, καθώς η απόφραξη του χοληδόχου πόρου μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή, ίκτερο, οξεία παγκρεατίτιδα ή χολαγγειίτιδα — καταστάσεις που απαιτούν άμεση ιατρική παρέμβαση.
Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία εξασφαλίζουν την πλήρη αποκατάσταση και αποτρέπουν τις επιπλοκές.
Τι είναι η χοληδοχολιθίαση
Η χοληδοχολιθίαση ορίζεται ως η παρουσία λίθων στον κοινό χοληδόχο πόρο, το σωληνάκι που ενώνει τη χοληδόχο κύστη και το ήπαρ με το δωδεκαδάκτυλο.
Η χολή είναι ένα πεπτικό υγρό που παράγεται από το ήπαρ και αποθηκεύεται προσωρινά στη χοληδόχο κύστη. Όταν καταναλώνουμε λιπαρά τρόφιμα, η χοληδόχος κύστη συσπάται και απελευθερώνει χολή προς το έντερο για να βοηθήσει στη διάσπαση των λιπών.
Όταν όμως σχηματιστούν πέτρες —κυρίως από χοληστερόλη ή χολερυθρίνη— και μετακινηθούν από τη χοληδόχο κύστη προς τους χοληφόρους πόρους, μπορούν να φράξουν τη ροή της χολής. Το αποτέλεσμα είναι η συσσώρευση χολής, φλεγμονή και ενίοτε λοίμωξη.
Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι:
- Δευτεροπαθής χοληδοχολιθίαση: οι λίθοι σχηματίζονται στη χοληδόχο κύστη και μετακινούνται προς τον χοληδόχο πόρο (η πιο συχνή μορφή).
- Πρωτοπαθής χοληδοχολιθίαση: οι λίθοι σχηματίζονται απευθείας στους πόρους, συνήθως σε άτομα με μακροχρόνια στάση χολής ή προηγούμενες επεμβάσεις.
Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Διατροφή και χοληδοχολιθίαση: Τι να τρώτε και τι να αποφεύγετε για υγιή χοληφόρα
Συμπτώματα χοληδοχολιθίασης
Τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με τον βαθμό της απόφραξης. Ορισμένα άτομα παραμένουν ασυμπτωματικά, ενώ άλλα εμφανίζουν έντονα ενοχλήματα που απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.
Κύρια συμπτώματα:
- Έντονος, διαξιφιστικός πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς ή στο κέντρο (επιγαστρικό άλγος)
- Πόνος που αντανακλά στην πλάτη ή στη δεξιά ωμοπλάτη
- Ναυτία και εμετός
- Ίκτερος (κιτρίνισμα δέρματος και ματιών)
- Πυρετός και ρίγη (σε περίπτωση φλεγμονής ή χολαγγειίτιδας)
- Ανοιχτόχρωμα κόπρανα και σκούρα ούρα
Ο συνδυασμός πυρετού, ίκτερου και κοιλιακού πόνου είναι γνωστός ως τριάδα του Charcot και υποδηλώνει οξεία χολαγγειίτιδα, μια κατάσταση που χρειάζεται άμεση νοσηλεία.
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Η χοληδοχολιθίαση συχνά αποτελεί συνέχεια της χολολιθίασης (πέτρες στη χολή).
Οι πιο συχνοί παράγοντες κινδύνου είναι:
- Χολολιθίαση (προϋπάρχουσες πέτρες στη χοληδόχο κύστη)
- Γυναίκες άνω των 40 ετών
- Παχυσαρκία ή απότομη απώλεια βάρους
- Οικογενειακό ιστορικό λίθων στη χολή
- Διατροφή πλούσια σε λιπαρά και χαμηλή σε φυτικές ίνες
- Εγκυμοσύνη ή λήψη οιστρογόνων
- Προηγούμενη χειρουργική επέμβαση στα χοληφόρα
Η πάθηση είναι συχνότερη στις γυναίκες και σε άτομα μέσης ή μεγαλύτερης ηλικίας.
Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Χοληδοχολιθίαση: Πώς δημιουργούνται οι πέτρες στους χοληφόρους και πότε χρειάζεται επέμβαση
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση της χοληδοχολιθίασης βασίζεται σε συνδυασμό κλινικής εξέτασης, εργαστηριακών και απεικονιστικών εξετάσεων.
- Εξετάσεις αίματος:
Αυξημένες τιμές χολερυθρίνης, αλκαλικής φωσφατάσης, τρανσαμινασών (SGOT, SGPT) και GGT υποδεικνύουν απόφραξη των χοληφόρων. - Υπερηχογράφημα άνω κοιλίας:
Η πρώτη και πιο απλή εξέταση που δείχνει διατεταμένους χοληφόρους ή την παρουσία λίθων. - MRCP (Μαγνητική Χολαγγειοπαγκρεατογραφία):
Μη επεμβατική, εξαιρετικά ακριβής εξέταση που απεικονίζει με λεπτομέρεια τους χοληφόρους πόρους και εντοπίζει τους λίθους. - ERCP (Ενδοσκοπική Ανάστροφη Χολαγγειοπαγκρεατογραφία):
Η πιο σημαντική μέθοδος, καθώς συνδυάζει διάγνωση και θεραπεία. Μέσω ενδοσκοπίου, ο γιατρός εισέρχεται στο δωδεκαδάκτυλο και αφαιρεί τους λίθους από τον χοληδόχο πόρο. - Ενδοσκοπικός υπέρηχος (EUS):
Εξειδικευμένη μέθοδος με υψηλή ευαισθησία για μικρούς λίθους που δεν φαίνονται αλλιώς.
Θεραπευτικές επιλογές
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση των λίθων και τη συνολική κατάσταση του ασθενούς.
- Ενδοσκοπική αφαίρεση λίθων (ERCP):
Η πιο αποτελεσματική και διαδεδομένη μέθοδος.
Μέσω ενός λεπτού ενδοσκοπίου που περνά από το στόμα στο δωδεκαδάκτυλο, ο γιατρός εντοπίζει τον λίθο και τον αφαιρεί με ειδικά εργαλεία. Σε κάποιες περιπτώσεις γίνεται μικρή τομή στο σημείο εξόδου του πόρου (σφιγκτηροτομή) για να διευκολυνθεί η ροή της χολής. - Χολοκυστεκτομή:
Αν υπάρχουν πέτρες και στη χοληδόχο κύστη, η αφαίρεσή της (συνήθως λαπαροσκοπικά) είναι απαραίτητη για να αποτραπεί η επανεμφάνιση λίθων. - Φαρμακευτική αγωγή:
Σε σπάνιες περιπτώσεις, μικροί λίθοι μπορεί να διαλυθούν με χολικά οξέα (ουρσοδεοξυχολικό οξύ), αλλά η επιτυχία είναι περιορισμένη και απαιτεί μακροχρόνια θεραπεία. - Χειρουργική αποκατάσταση:
Εφαρμόζεται μόνο όταν η ενδοσκοπική θεραπεία αποτύχει ή υπάρχουν επιπλοκές, όπως διάτρηση ή στένωση των χοληφόρων.
Πρόληψη και φροντίδα μετά τη θεραπεία
Η σωστή φροντίδα και ο τρόπος ζωής μετά τη θεραπεία βοηθούν στην αποφυγή υποτροπής.
Μετά από ERCP ή χολοκυστεκτομή:
- Ελαφριά, χαμηλή σε λιπαρά διατροφή για τις πρώτες εβδομάδες
- Επαρκής ενυδάτωση (8–10 ποτήρια νερό την ημέρα)
- Μικρά και συχνά γεύματα για καλύτερη πέψη
- Αποφυγή αλκοόλ και τηγανητών τροφών
- Ήπια σωματική δραστηριότητα μετά από λίγες ημέρες
- Τακτική ιατρική παρακολούθηση
Πρόληψη:
- Διατήρηση φυσιολογικού βάρους
- Αποφυγή αυστηρών ή απότομων διαιτών
- Διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και χαμηλή σε κορεσμένα λίπη
- Περιορισμός επεξεργασμένων τροφίμων και ζάχαρης
Η ισορροπημένη διατροφή και η τακτική φυσική άσκηση είναι οι πιο σημαντικοί παράγοντες για τη διατήρηση υγιών χοληφόρων πόρων.
Με το HealthyLab , η γνώση γίνεται δύναμη για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή.
Πιθανές επιπλοκές
Αν η χοληδοχολιθίαση δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές:
- Χολαγγειίτιδα (φλεγμονή των χοληφόρων πόρων)
- Οξεία παγκρεατίτιδα (λόγω παλινδρόμησης της χολής στο πάγκρεας)
- Ίκτερος και ηπατική δυσλειτουργία
- Αποστήματα ή διάτρηση χοληφόρων
Η έγκαιρη διάγνωση αποτρέπει αυτές τις καταστάσεις και εξασφαλίζει πλήρη ανάρρωση.
Συχνές Ερωτήσεις για τη Χοληδοχολιθίαση
Πονάει η θεραπεία ή η αφαίρεση των λίθων;
Η ενδοσκοπική αφαίρεση (ERCP) πραγματοποιείται συνήθως με μέθη ή ελαφριά αναισθησία και θεωρείται σχεδόν ανώδυνη διαδικασία. Οι περισσότεροι ασθενείς χρειάζονται ελάχιστο χρόνο νοσηλείας και επιστρέφουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες μέσα σε 1–2 ημέρες.
Μπορούν οι λίθοι να φύγουν μόνοι τους;
Σπάνια, και μόνο όταν είναι πολύ μικροί. Στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτείται ενδοσκοπική ή χειρουργική αφαίρεση, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος απόφραξης, φλεγμονής ή παγκρεατίτιδας. Η έγκαιρη παρέμβαση αποτρέπει σοβαρές επιπλοκές και εξασφαλίζει πλήρη ανάρρωση.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε χολολιθίαση και χοληδοχολιθίαση;
Η χολολιθίαση αφορά την παρουσία λίθων στη χοληδόχο κύστη, ενώ η χοληδοχολιθίαση αφορά λίθους στους χοληφόρους πόρους. Οι δύο παθήσεις συχνά συνυπάρχουν, καθώς οι πέτρες της χοληδόχου κύστης μπορεί να μετακινηθούν προς τους πόρους και να προκαλέσουν απόφραξη.
Μπορεί να επανεμφανιστούν οι λίθοι;
Μετά τη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή και την ενδοσκοπική αφαίρεση των λίθων, η πιθανότητα υποτροπής είναι πολύ χαμηλή, κάτω από 5%. Η σωστή διατροφή, η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους και η τακτική ιατρική παρακολούθηση μειώνουν ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο επανεμφάνισης.
Πότε πρέπει να δω γιατρό;
Αν παρουσιαστεί έντονος πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς, ίκτερος, πυρετός, ρίγη ή σκούρα ούρα, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν απόφραξη ή λοίμωξη των χοληφόρων πόρων και απαιτούν άμεση αντιμετώπιση για την αποφυγή επιπλοκών.