Η διαφραγματοκήλη είναι μια αρκετά συχνή πάθηση του πεπτικού συστήματος που εμφανίζεται όταν ένα τμήμα του στομάχου προβάλλει προς τον θώρακα μέσω του διαφράγματος, δηλαδή του μυός που χωρίζει τον θώρακα από την κοιλιά. Αν και πολλές φορές είναι ασυμπτωματική, σε αρκετές περιπτώσεις προκαλεί ενοχλήσεις όπως καούρες, όξινη παλινδρόμηση και πόνο στο στήθος που μοιάζει με καρδιακό.
Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση της διαφραγματοκήλης είναι καθοριστικές για την πρόληψη επιπλοκών και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Η πάθηση μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με φαρμακευτική αγωγή ή, σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, με χειρουργική αποκατάσταση.
Τι είναι η διαφραγματοκήλη
Κανονικά, ο οισοφάγος περνά από μια μικρή οπή στο διάφραγμα και ενώνεται με το στομάχι. Όταν αυτή η οπή χαλαρώσει ή διευρυνθεί, ένα μέρος του στομάχου ωθείται προς τα πάνω, δημιουργώντας τη διαφραγματοκήλη.
Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι:
- Ολισθαίνουσα διαφραγματοκήλη: Ο πιο συχνός τύπος. Το στομάχι και το κατώτερο τμήμα του οισοφάγου κινούνται προς τα πάνω και μέσα στο θώρακα.
- Παραοισοφαγική διαφραγματοκήλη: Πιο σπάνια, αλλά σοβαρότερη μορφή. Ένα μέρος του στομάχου προβάλλει δίπλα στον οισοφάγο, χωρίς να μετακινηθεί ο σύνδεσμος. Μπορεί να προκαλέσει στραγγαλισμό και χρειάζεται άμεση χειρουργική αντιμετώπιση.
Η διαφραγματοκήλη συνδέεται συχνά με τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠΝ), καθώς η μετακίνηση του στομάχου επιτρέπει στα γαστρικά οξέα να επιστρέφουν στον οισοφάγο, προκαλώντας τα γνωστά ενοχλήματα.
Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Διατροφή κατάλληλη για διαφραγματοκήλη: Πώς η σωστή διατροφή βοηθά στις καούρες από διαφραγματοκήλη
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Η διαφραγματοκήλη μπορεί να εμφανιστεί για διάφορους λόγους, συχνά συνδυαστικά:
- Αδυνάτισμα ή χαλάρωση των ιστών λόγω ηλικίας
- Παχυσαρκία, που αυξάνει την πίεση στην κοιλιακή χώρα
- Χρόνιος βήχας ή δυσκοιλιότητα, που προκαλούν επαναλαμβανόμενη πίεση
- Εγκυμοσύνη, λόγω αυξημένης ενδοκοιλιακής πίεσης
- Ανύψωση βαρών ή έντονη σωματική καταπόνηση
- Κληρονομική προδιάθεση σε αδύναμο συνδετικό ιστό
Η πάθηση είναι συχνότερη μετά την ηλικία των 50 ετών, ενώ οι γυναίκες φαίνεται να επηρεάζονται ελαφρώς περισσότερο από τους άνδρες.
Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Σύγχρονες θεραπείες για τη διαφραγματοκήλη: Από τη διάγνωση μέχρι την αποκατάσταση
Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα
Η διαφραγματοκήλη μπορεί να είναι “σιωπηλή” ή να εκδηλωθεί με έντονα συμπτώματα, ανάλογα με τον τύπο και το μέγεθός της. Τα πιο συχνά περιλαμβάνουν:
- Καούρα ή κάψιμο πίσω από το στέρνο, ειδικά μετά το φαγητό ή όταν ξαπλώνετε
- Όξινη γεύση στο στόμα ή παλινδρόμηση τροφής
- Πόνος στο στήθος που μοιάζει με καρδιακό
- Φούσκωμα, ρέψιμο και δυσπεψία
- Δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία)
- Βήχας ή βράχνιασμα, ιδιαίτερα το βράδυ
- Αίσθημα κόπωσης μετά το φαγητό
Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές όπως αιμορραγία ή αναιμία λόγω χρόνιου ερεθισμού του οισοφάγου από τα οξέα.
Με το HealthyLab , η γνώση γίνεται δύναμη για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή.
Διάγνωση της διαφραγματοκήλης
Η διάγνωση γίνεται από γαστρεντερολόγο ή χειρουργό και βασίζεται σε συνδυασμό εξετάσεων:
- Ακτινογραφία ανώτερου πεπτικού με βάριο, για να απεικονιστεί η θέση του στομάχου.
- Γαστροσκόπηση (ενδοσκόπηση), που επιτρέπει άμεση παρατήρηση του οισοφάγου και του στομάχου.
- Μανομετρία οισοφάγου, για τη μέτρηση της πίεσης του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα.
- 24ωρη πεχαμετρία, για την καταγραφή της παλινδρόμησης των οξέων.
Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά στον καθορισμό της κατάλληλης θεραπείας και στην αποφυγή μακροχρόνιων επιπλοκών.
Θεραπευτικές επιλογές
Η αντιμετώπιση της διαφραγματοκήλης εξαρτάται από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και το αν υπάρχει παλινδρόμηση.
Συντηρητική θεραπεία
Η πλειονότητα των ασθενών αντιμετωπίζεται αρχικά χωρίς χειρουργείο, με στόχο τη μείωση των συμπτωμάτων:
- Αλλαγή διατροφικών συνηθειών: Μικρά, συχνά γεύματα, αποφυγή καφέ, αλκοόλ, σοκολάτας και λιπαρών.
- Ανύψωση της κεφαλής του κρεβατιού κατά τον ύπνο.
- Απώλεια βάρους για μείωση της πίεσης στην κοιλιά.
- Αποφυγή στενών ρούχων που πιέζουν το στομάχι.
- Φαρμακευτική αγωγή:
- Αντιόξινα
- Αναστολείς αντλίας πρωτονίων (PPIs)
- Ανταγωνιστές Η2 υποδοχέων
Η σωστή τήρηση αυτών των οδηγιών μπορεί να μειώσει θεαματικά τα συμπτώματα και να καθυστερήσει την ανάγκη για χειρουργική επέμβαση.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Η επέμβαση προτείνεται όταν:
- Η παλινδρόμηση παραμένει παρά τη φαρμακευτική αγωγή.
- Η κήλη είναι μεγάλη ή παραοισοφαγική.
- Υπάρχουν επιπλοκές όπως αναιμία ή απόφραξη.
Η πιο συνηθισμένη μέθοδος είναι η λαπαροσκοπική αποκατάσταση (Nissen fundoplication), όπου ο χειρουργός επαναφέρει το στομάχι στη θέση του και ενισχύει τη βαλβίδα του οισοφάγου, αποτρέποντας την παλινδρόμηση.
Η επέμβαση είναι ελάχιστα επεμβατική, με ταχεία ανάρρωση και ποσοστά επιτυχίας άνω του 90%.
Πρόληψη και φροντίδα μετά τη θεραπεία
Η πρόληψη υποτροπών και η καλή μετεγχειρητική φροντίδα βασίζονται σε απλές αλλά αποτελεσματικές συνήθειες:
- Διατροφή: Αποφύγετε μεγάλα και βαριά γεύματα, τηγανητά, καυτερά, καφέ και αλκοόλ.
- Στάση σώματος: Μην ξαπλώνετε αμέσως μετά το φαγητό· περιμένετε τουλάχιστον 2–3 ώρες.
- Διατήρηση υγιούς βάρους.
- Αποφυγή άρσης βαρών ή έντονης σωματικής πίεσης.
- Διακοπή καπνίσματος, καθώς αυξάνει την παραγωγή οξέων και μειώνει την επούλωση.
Η τακτική παρακολούθηση από γιατρό είναι απαραίτητη για την αξιολόγηση της προόδου και την πρόληψη υποτροπών.
Συμπέρασμα
Η διαφραγματοκήλη είναι μια πάθηση που, αν και συνήθως καλοήθης, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής.
Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή φαρμακευτική ή χειρουργική θεραπεία και οι αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες εξασφαλίζουν αποτελεσματική αντιμετώπιση και αποφυγή υποτροπών.
Με σωστή ιατρική καθοδήγηση και υγιεινό τρόπο ζωής, η πλήρης ανάρρωση είναι απολύτως εφικτή.
Συχνές ερωτήσεις για τη διαφραγματοκήλη
Πονάει πάντα η διαφραγματοκήλη;
Όχι απαραίτητα. Σε αρκετές περιπτώσεις η διαφραγματοκήλη δεν προκαλεί καθόλου ενοχλήματα και ανακαλύπτεται τυχαία σε εξετάσεις για άλλες παθήσεις. Ωστόσο, όταν συνοδεύεται από γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, είναι συχνό να εκδηλώνεται με καούρες, κάψιμο στο στήθος, φούσκωμα ή αίσθημα πίεσης μετά το φαγητό. Ο πόνος μπορεί να μοιάζει με καρδιακό, γι’ αυτό είναι σημαντικό να αξιολογείται από γιατρό.
Μπορεί να θεραπευτεί χωρίς χειρουργείο;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ναι. Η συντηρητική αντιμετώπιση είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, ειδικά σε μικρές ή ολισθαίνουσες κήλες. Περιλαμβάνει αλλαγές στη διατροφή και τον τρόπο ζωής, απώλεια βάρους, αποφυγή αλκοόλ, καφέ και λιπαρών, καθώς και φαρμακευτική αγωγή (αντιόξινα, αναστολείς αντλίας πρωτονίων).
Η χειρουργική επέμβαση προτείνεται μόνο όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή προκαλούνται επιπλοκές όπως αναιμία, δυσφαγία ή έλκη στον οισοφάγο.
Είναι επικίνδυνη;
Η απλή διαφραγματοκήλη δεν θεωρείται επικίνδυνη και συνήθως αντιμετωπίζεται επιτυχώς με φάρμακα και προσαρμογές στη διατροφή. Ωστόσο, η παραοισοφαγική διαφραγματοκήλη είναι πιο σοβαρή, γιατί υπάρχει κίνδυνος το στομάχι να στραγγαλιστεί μέσα στο θώρακα, κάτι που μπορεί να προκαλέσει απόφραξη ή νέκρωση ιστού. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η άμεση χειρουργική αποκατάσταση είναι απαραίτητη.
Πότε πρέπει να δω γιατρό;
Θα πρέπει να απευθυνθείτε σε γαστρεντερολόγο ή γενικό χειρουργό αν παρουσιάζετε:
- επίμονες καούρες ή πόνο στο στήθος μετά τα γεύματα,
- δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία),
- ναυτία ή εμετούς,
- ανεξήγητη απώλεια βάρους, ή
- σημάδια αναιμίας (κόπωση, ωχρότητα).
Η έγκαιρη εξέταση είναι σημαντική για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις και να επιλεγεί η σωστή θεραπεία πριν προκύψουν επιπλοκές.
Πόσο ασφαλής είναι η χειρουργική αποκατάσταση;
Η λαπαροσκοπική αποκατάσταση της διαφραγματοκήλης θεωρείται σήμερα εξαιρετικά ασφαλής και αποτελεσματική μέθοδος. Γίνεται μέσω μικρών τομών, έχει πολύ χαμηλό ποσοστό επιπλοκών και επιτρέπει ταχεία ανάρρωση, συνήθως μέσα σε λίγες ημέρες. Οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες μέσα σε 1–2 εβδομάδες, ενώ τα ποσοστά επιτυχίας ξεπερνούν το 90–95%.
Η σωστή μετεγχειρητική φροντίδα, η ισορροπημένη διατροφή και η αποφυγή άρσης βαρών για μερικές εβδομάδες μειώνουν στο ελάχιστο τον κίνδυνο υποτροπής.