Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα αποτελεί συχνή νευροπάθεια από πίεση και προκαλείται από συμπίεση του μέσου νεύρου στον καρπό. Το νεύρο διέρχεται μέσα από έναν στενό ανατομικό χώρο μαζί με τένοντες καμπτήρων μυών, και οποιαδήποτε αύξηση πίεσης στην περιοχή επηρεάζει τη λειτουργία του.
Η διαταραχή εκδηλώνεται κυρίως με αισθητικά συμπτώματα στα δάκτυλα και εμφανίζεται συχνά κατά τη διάρκεια της νύχτας ή σε δραστηριότητες που απαιτούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις του χεριού. Η παρατεταμένη συμπίεση μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή της αισθητικότητας και μείωση της δύναμης της άκρας χειρός.
Η πάθηση εμφανίζεται σε μεγάλο εύρος ηλικιών και σχετίζεται τόσο με μηχανικούς όσο και με μεταβολικούς παράγοντες, οι οποίοι επηρεάζουν τη λειτουργία των μαλακών μορίων μέσα στον καρπιαίο σωλήνα.
Δείτε επίσης: Οι πιο συχνές ορθοπαιδικές παθήσεις: Συμπτώματα και πότε χρειάζεται ορθοπαιδικός
Τι είναι το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα
Ο καρπιαίος σωλήνας είναι ένα στενό ανατομικό κανάλι στην παλαμιαία επιφάνεια του καρπού, το οποίο σχηματίζεται από τα οστά του καρπού και έναν ισχυρό ινώδη σύνδεσμο. Μέσα από αυτόν διέρχονται οι τένοντες που κάμπτουν τα δάκτυλα και το μέσο νεύρο, υπεύθυνο για την αισθητικότητα σε μέρος της άκρας χειρός και για τη λειτουργία ορισμένων μυών του αντίχειρα.
Όταν αυξηθεί η πίεση στο εσωτερικό του σωλήνα, το νεύρο συμπιέζεται και διαταράσσεται η φυσιολογική αγωγιμότητα των νευρικών ερεθισμάτων. Η πίεση μπορεί να οφείλεται σε πάχυνση των τενόντων, κατακράτηση υγρών ή μείωση του διαθέσιμου χώρου.
Τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνά τη νύχτα, επειδή κατά τη διάρκεια του ύπνου ο καρπός βρίσκεται σε κάμψη για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνοντας την πίεση στο νεύρο.
Δείτε επίσης: Διατροφή και αρθρώσεις: τροφές που βοηθούν και τι να αποφεύγεις
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Η εμφάνιση του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα σχετίζεται με αύξηση της πίεσης μέσα στον καρπιαίο σωλήνα, η οποία προκαλεί συμπίεση του μέσου νεύρου. Η πίεση μπορεί να οφείλεται σε μηχανική καταπόνηση ή σε καταστάσεις που προκαλούν οίδημα των μαλακών μορίων.
Επαναλαμβανόμενες κινήσεις
Δραστηριότητες που απαιτούν συχνή κάμψη και έκταση του καρπού, όπως χειρωνακτική εργασία ή χρήση εργαλείων, επιβαρύνουν τους τένοντες και μειώνουν τον διαθέσιμο χώρο μέσα στο κανάλι.
Εργασία γραφείου – πληκτρολόγιο
Η παρατεταμένη χρήση πληκτρολογίου ή ποντικιού διατηρεί τον καρπό σε στατική θέση για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνοντας σταδιακά την πίεση στο νεύρο.
Ορμονικοί και μεταβολικοί παράγοντες
Καταστάσεις που προκαλούν κατακράτηση υγρών ή μεταβολές στους ιστούς, όπως ο υποθυρεοειδισμός, ευνοούν τη δημιουργία οιδήματος μέσα στον σωλήνα.
Εγκυμοσύνη
Η παροδική κατακράτηση υγρών μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα, τα οποία συχνά υποχωρούν μετά τον τοκετό.
Σακχαρώδης διαβήτης
Οι μεταβολικές διαταραχές επηρεάζουν τη λειτουργία των νεύρων και αυξάνουν την ευαισθησία τους σε πιεστικά φαινόμενα.
Δείτε επίσης: Χρόνιος πόνος και ορθοπαιδικές παθήσεις: πώς επηρεάζεται η ψυχολογία του ασθενούς
Συμπτώματα
Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα εκδηλώνεται κυρίως με αισθητικές διαταραχές στα δάκτυλα που νευρώνονται από το μέσο νεύρο, δηλαδή στον αντίχειρα, τον δείκτη, τον μέσο και το μισό του παράμεσου.
Το συχνότερο σύμπτωμα είναι το μούδιασμα ή το αίσθημα «ηλεκτρικού ρεύματος», ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Πολλοί ασθενείς αναφέρουν ανάγκη να κουνήσουν ή να τινάξουν το χέρι για να υποχωρήσουν τα ενοχλήματα.
Καθώς η πίεση του νεύρου επιμένει, εμφανίζεται πόνος στον καρπό που μπορεί να αντανακλά στο αντιβράχιο ή στο άνω άκρο. Σταδιακά παρατηρείται αδυναμία σύλληψης αντικειμένων και πτώση μικρών αντικειμένων από το χέρι.
Σε προχωρημένα στάδια αναπτύσσεται μυϊκή ατροφία στη βάση του αντίχειρα και μόνιμη μείωση της αισθητικότητας.
Δείτε επίσης: Προστασία αρθρώσεων: καθημερινές συνήθειες που βοηθούν
Στάδια εξέλιξης
Η βαρύτητα του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα εξελίσσεται προοδευτικά και τα συμπτώματα μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου, ανάλογα με τον βαθμό πίεσης του μέσου νεύρου.
Αρχικό στάδιο
Εμφανίζεται παροδικό μούδιασμα στα δάκτυλα, κυρίως τη νύχτα ή μετά από δραστηριότητα. Τα ενοχλήματα υποχωρούν με την αλλαγή θέσης του χεριού και δεν υπάρχει μόνιμη αδυναμία.
Μέτριο στάδιο
Το μούδιασμα γίνεται συχνότερο και συνοδεύεται από πόνο στον καρπό και στο αντιβράχιο. Παρατηρείται μείωση της δύναμης σύλληψης και δυσκολία σε λεπτές κινήσεις, όπως το κούμπωμα κουμπιών.
Προχωρημένο στάδιο
Η αισθητικότητα μειώνεται μόνιμα και εμφανίζεται μυϊκή ατροφία στη βάση του αντίχειρα. Η λειτουργικότητα του χεριού επηρεάζεται σημαντικά και τα συμπτώματα δεν υποχωρούν με ανάπαυση.
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση της άκρας χειρός. Η κατανομή των αισθητικών διαταραχών και η πρόκληση των συμπτωμάτων με ειδικές δοκιμασίες πίεσης του καρπού αποτελούν βασικά ευρήματα.
Κατά την εξέταση αξιολογείται η αισθητικότητα των δακτύλων, η μυϊκή ισχύς του αντίχειρα και η λειτουργικότητα της σύλληψης. Παράλληλα αποκλείονται άλλες παθήσεις, όπως αυχενική ριζοπάθεια ή νευροπάθεια διαφορετικής αιτιολογίας.
Η επιβεβαίωση της διάγνωσης πραγματοποιείται με ηλεκτρομυογράφημα, το οποίο καταγράφει την αγωγιμότητα του μέσου νεύρου και καθορίζει τον βαθμό της πίεσης. Η εξέταση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη πριν από επεμβατική αντιμετώπιση ή όταν τα συμπτώματα επιμένουν.
Θεραπεία
Η αντιμετώπιση του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα εξαρτάται από το στάδιο της πάθησης και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων. Στόχος είναι η αποσυμπίεση του μέσου νεύρου και η αποκατάσταση της λειτουργικότητας του χεριού.
Συντηρητική αντιμετώπιση
Στα αρχικά στάδια εφαρμόζεται περιορισμός δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τον καρπό και χρήση νάρθηκα, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας, ώστε να διατηρείται ο καρπός σε ουδέτερη θέση. Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Επεμβατικές μέθοδοι
Σε επίμονα συμπτώματα εφαρμόζονται τοπικές εγχύσεις για μείωση της πίεσης μέσα στον σωλήνα. Όταν η νευρική δυσλειτουργία είναι σημαντική ή παρατεταμένη, πραγματοποιείται χειρουργική αποσυμπίεση του μέσου νεύρου.
Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας καθορίζεται από τη διάρκεια των συμπτωμάτων και τα ευρήματα του ηλεκτρομυογραφήματος.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο
Η χειρουργική αντιμετώπιση ενδείκνυται όταν η συμπίεση του μέσου νεύρου είναι σημαντική ή όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη συντηρητική θεραπεία. Σκοπός της επέμβασης είναι η αποσυμπίεση του νεύρου με διάνοιξη του εγκάρσιου συνδέσμου του καρπού.
Χειρουργική αποκατάσταση συνιστάται όταν:
-
το μούδιασμα είναι συνεχές και δεν υποχωρεί
-
υπάρχει μυϊκή αδυναμία ή ατροφία στον αντίχειρα
-
παρατηρείται σημαντική διαταραχή στην αγωγιμότητα στο ηλεκτρομυογράφημα
-
η συντηρητική αγωγή δεν βελτιώνει τα συμπτώματα
-
επηρεάζεται η καθημερινή λειτουργικότητα του χεριού
Η έγκαιρη επέμβαση μειώνει την πιθανότητα μόνιμης νευρικής βλάβης και βελτιώνει την αποκατάσταση της αισθητικότητας και της δύναμης.
Πρόληψη
Η πρόληψη του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα βασίζεται στη μείωση της πίεσης που ασκείται στον καρπό κατά την καθημερινή δραστηριότητα. Η σωστή θέση των χεριών κατά την εργασία και η αποφυγή παρατεταμένης κάμψης του καρπού περιορίζουν την επιβάρυνση του μέσου νεύρου.
Η εργονομική τοποθέτηση πληκτρολογίου και ποντικιού, καθώς και τα συχνά διαλείμματα σε επαναλαμβανόμενες κινήσεις, συμβάλλουν στην αποφόρτιση της περιοχής. Οι ήπιες διατάσεις και η διατήρηση καλής μυϊκής λειτουργίας βοηθούν στη διατήρηση της κινητικότητας χωρίς ερεθισμό των ιστών.
Η έγκαιρη αντιμετώπιση αρχικών συμπτωμάτων μειώνει την πιθανότητα εξέλιξης σε μόνιμη νευρική βλάβη.
Συμπέρασμα
Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα αποτελεί συχνή νευροπάθεια από πίεση και εκδηλώνεται κυρίως με αισθητικές διαταραχές και λειτουργικό περιορισμό της άκρας χειρός. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση οδηγούν συνήθως σε καλή αποκατάσταση.
Η ιατρική αξιολόγηση είναι σημαντική όταν τα ενοχλήματα επιμένουν, ώστε να προληφθεί μόνιμη βλάβη του νεύρου και απώλεια της λειτουργικότητας του χεριού.