Η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου αποτελεί συχνή πάθηση της σπονδυλικής στήλης και σχετίζεται με μετατόπιση τμήματος του δίσκου εκτός της φυσιολογικής του θέσης. Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι παρεμβάλλονται μεταξύ των σπονδύλων και λειτουργούν ως αποσβεστήρες φορτίων, επιτρέποντας την ομαλή κίνηση και την απορρόφηση κραδασμών.
Όταν το εξωτερικό ινώδες περίβλημα του δίσκου φθαρεί ή ραγεί, μέρος του εσωτερικού υλικού μπορεί να προβάλλει προς τον σπονδυλικό σωλήνα και να πιέσει νευρικές δομές. Η πίεση αυτή ευθύνεται για την εμφάνιση πόνου και νευρολογικών συμπτωμάτων.
Η πάθηση εμφανίζεται συχνότερα στην οσφυϊκή και την αυχενική μοίρα και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την κινητικότητα και τη λειτουργικότητα του άκρου που νευρώνεται από την πάσχουσα ρίζα.
Δείτε επίσης: Οι πιο συχνές ορθοπαιδικές παθήσεις: Συμπτώματα και πότε χρειάζεται ορθοπαιδικός
Τι είναι η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου
Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος είναι μια ελαστική δομή που παρεμβάλλεται ανάμεσα στους σπονδύλους και αποτελείται από έναν εξωτερικό ινώδη δακτύλιο και έναν εσωτερικό ζελατινώδη πυρήνα. Ο ρόλος του είναι να απορροφά τα φορτία και να επιτρέπει την ομαλή κίνηση της σπονδυλικής στήλης.
Με την πάροδο του χρόνου ή μετά από καταπόνηση, το περίβλημα του δίσκου μπορεί να εμφανίσει ρωγμές. Μέσα από αυτές προβάλλει τμήμα του πυρήνα προς τον σπονδυλικό σωλήνα. Όταν το υλικό αυτό πιέσει νευρική ρίζα, προκαλούνται πόνος και νευρολογικά συμπτώματα.
Η ένταση των ενοχλημάτων δεν εξαρτάται μόνο από το μέγεθος της βλάβης αλλά κυρίως από τη θέση της και το αν υπάρχει πίεση σε νευρικές δομές.
Δείτε επίσης: Διατροφή και αρθρώσεις: τροφές που βοηθούν και τι να αποφεύγεις
Πού εμφανίζεται
Η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου εντοπίζεται κυρίως σε περιοχές της σπονδυλικής στήλης που δέχονται μεγάλα μηχανικά φορτία και έχουν αυξημένη κινητικότητα.
Οσφυϊκή μοίρα
Αποτελεί τη συχνότερη εντόπιση. Η πίεση νευρικής ρίζας προκαλεί ισχιαλγία, δηλαδή πόνο που ξεκινά από τη μέση και επεκτείνεται στον γλουτό και στο κάτω άκρο. Συχνά συνοδεύεται από μούδιασμα ή αίσθημα καύσου στο πόδι.
Αυχενική μοίρα
Η βλάβη στον αυχένα προκαλεί πόνο που αντανακλά στον ώμο και στο άνω άκρο. Μπορεί να εμφανιστούν αιμωδίες στα δάκτυλα και μείωση της δύναμης της άκρας χειρός, ανάλογα με τη νευρική ρίζα που πιέζεται.
Δείτε επίσης: Χρόνιος πόνος και ορθοπαιδικές παθήσεις: πώς επηρεάζεται η ψυχολογία του ασθενούς
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου προκύπτει από φθορά ή απότομη καταπόνηση του δίσκου που οδηγεί σε ρήξη του ινώδους περιβλήματος. Ο εκφυλισμός των δίσκων αποτελεί φυσιολογική διαδικασία με την ηλικία, ωστόσο ορισμένοι παράγοντες επιταχύνουν την εμφάνιση της βλάβης.
Η παρατεταμένη καθιστική στάση αυξάνει την πίεση στους δίσκους, ιδιαίτερα στην οσφυϊκή μοίρα. Η άρση βάρους με λανθασμένη τεχνική προκαλεί απότομη φόρτιση και μπορεί να οδηγήσει σε ρήξη. Επαναλαμβανόμενες κινήσεις κάμψης και στροφής της σπονδυλικής στήλης επιβαρύνουν επίσης τη δομή του δίσκου.
Η μειωμένη μυϊκή υποστήριξη της σπονδυλικής στήλης, η παχυσαρκία και προηγούμενοι τραυματισμοί αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων. Η ηλικία συμβάλλει στην απώλεια ελαστικότητας και στην αφυδάτωση του δίσκου, καθιστώντας τον πιο ευάλωτο σε ρήξη.
Δείτε επίσης: Προστασία αρθρώσεων: καθημερινές συνήθειες που βοηθούν
Συμπτώματα
Το κύριο σύμπτωμα της κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι ο πόνος που οφείλεται σε πίεση νευρικής ρίζας. Ο πόνος μπορεί να είναι τοπικός στη σπονδυλική στήλη ή να αντανακλά στο άκρο που νευρώνεται από το αντίστοιχο νεύρο.
Στην οσφυϊκή μοίρα εμφανίζεται ισχιαλγία, με πόνο που ξεκινά από τη μέση και κατεβαίνει στον γλουτό και στο πόδι. Συχνά συνοδεύεται από μούδιασμα, αίσθημα καύσου ή μυρμηκίαση. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται αδυναμία στο άκρο και δυσκολία στη βάδιση.
Στην αυχενική μοίρα ο πόνος αντανακλά στον ώμο και στο άνω άκρο, ενώ μπορεί να εμφανιστούν αιμωδίες στα δάκτυλα και μείωση της δύναμης του χεριού.
Η επιδείνωση των συμπτωμάτων με βήχα, φτέρνισμα ή κάμψη της σπονδυλικής στήλης αποτελεί χαρακτηριστικό εύρημα πίεσης νεύρου.
Στάδια βλάβης
Η εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου εξελίσσεται σταδιακά και η μορφή της βλάβης καθορίζει τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.
Προβολή δίσκου
Το περίβλημα του δίσκου παραμένει ακέραιο, αλλά παραμορφώνεται προς τον σπονδυλικό σωλήνα. Τα συμπτώματα είναι συνήθως ήπια και εμφανίζονται κυρίως μετά από καταπόνηση.
Πρόπτωση δίσκου
Εμφανίζεται ρήξη στο ινώδες περίβλημα και τμήμα του πυρήνα προβάλλει προς τα έξω. Η πίεση στο νεύρο προκαλεί εντονότερο πόνο και αισθητικές διαταραχές.
Ρήξη – αποκόλληση
Τμήμα του πυρήνα αποσπάται και μετακινείται στον σπονδυλικό σωλήνα. Σε αυτό το στάδιο μπορεί να εμφανιστεί σημαντική νευρολογική δυσλειτουργία και έντονος πόνος.
Διάγνωση
Η διάγνωση της κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου βασίζεται στο ιστορικό και στην κλινική νευρολογική εξέταση. Η κατανομή του πόνου, η παρουσία μουδιάσματος και η μυϊκή αδυναμία κατευθύνουν προς τη συγκεκριμένη νευρική ρίζα που πιέζεται.
Κατά την εξέταση αξιολογούνται τα αντανακλαστικά, η αισθητικότητα και η μυϊκή ισχύς των άκρων. Ειδικές δοκιμασίες διάτασης του νεύρου μπορούν να αναπαράγουν τον πόνο και να επιβεβαιώσουν τη νευρική συμμετοχή.
Η μαγνητική τομογραφία αποτελεί την κύρια απεικονιστική εξέταση, καθώς απεικονίζει με ακρίβεια τον δίσκο και τις νευρικές δομές. Η εξέταση πραγματοποιείται κυρίως όταν τα συμπτώματα επιμένουν, επιδεινώνονται ή υπάρχει νευρολογικό έλλειμμα.
Θεραπεία
Η αντιμετώπιση της κήλης μεσοσπονδύλιου δίσκου εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και την παρουσία νευρολογικών διαταραχών. Στις περισσότερες περιπτώσεις εφαρμόζεται αρχικά συντηρητική θεραπεία, με στόχο τη μείωση της πίεσης στο νεύρο και την υποχώρηση του πόνου.
Συντηρητική αντιμετώπιση
Περιλαμβάνει περιορισμό δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν τη σπονδυλική στήλη και σταδιακή επάνοδο στην κίνηση. Η φαρμακευτική αγωγή χρησιμοποιείται για τον έλεγχο του πόνου και της φλεγμονώδους αντίδρασης.
Φυσικοθεραπεία
Εστιάζει στη βελτίωση της κινητικότητας και στην ενδυνάμωση των μυών που στηρίζουν τη σπονδυλική στήλη. Η σωστή επανεκπαίδευση της κίνησης μειώνει την πίεση στον δίσκο και προλαμβάνει υποτροπές.
Επεμβατικές μέθοδοι
Σε επίμονα συμπτώματα εφαρμόζονται στοχευμένες εγχύσεις για μείωση της φλεγμονής γύρω από το νεύρο. Η χειρουργική αντιμετώπιση επιλέγεται όταν υπάρχει σημαντικό νευρολογικό έλλειμμα ή αποτυχία της συντηρητικής αγωγής.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο
Η χειρουργική αντιμετώπιση ενδείκνυται όταν η πίεση της νευρικής ρίζας προκαλεί σημαντική νευρολογική δυσλειτουργία ή όταν ο πόνος παραμένει παρά την κατάλληλη συντηρητική θεραπεία.
Επέμβαση προτείνεται όταν:
-
υπάρχει προοδευτική μυϊκή αδυναμία στο άκρο
-
εμφανίζεται απώλεια αισθητικότητας που επιμένει
-
ο πόνος είναι έντονος και δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία
-
διαταράσσεται η βάδιση ή η λειτουργικότητα του άκρου
-
παρουσιάζονται διαταραχές ούρησης ή αφόδευσης (επείγουσα κατάσταση)
Η χειρουργική αποσυμπίεση στοχεύει στην αφαίρεση του τμήματος του δίσκου που πιέζει το νεύρο, με σκοπό την ανακούφιση των συμπτωμάτων και την αποφυγή μόνιμης νευρικής βλάβης.
Πρόγνωση – χρόνος αποκατάστασης
Στις περισσότερες περιπτώσεις η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου βελτιώνεται με συντηρητική αντιμετώπιση μέσα σε μερικές εβδομάδες. Η υποχώρηση των συμπτωμάτων σχετίζεται με τη μείωση της φλεγμονής γύρω από τη νευρική ρίζα και τη σταδιακή προσαρμογή των φορτίων στη σπονδυλική στήλη.
Η πλήρης αποκατάσταση εξαρτάται από τη βαρύτητα της βλάβης και τη συμμόρφωση στις οδηγίες αποκατάστασης. Η πρόωρη επιστροφή σε επιβαρυντικές δραστηριότητες μπορεί να παρατείνει τον πόνο ή να προκαλέσει υποτροπή.
Μετά από χειρουργική αντιμετώπιση η βελτίωση των νευρολογικών συμπτωμάτων είναι συνήθως άμεση, ενώ η επάνοδος σε πλήρη δραστηριότητα πραγματοποιείται σταδιακά με πρόγραμμα αποκατάστασης.
Συμπέρασμα
Η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου αποτελεί συχνή αιτία πόνου στη σπονδυλική στήλη και στα άκρα λόγω πίεσης νευρικών δομών. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση οδηγούν συνήθως σε ικανοποιητική αποκατάσταση.
Η ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη όταν τα ενοχλήματα επιμένουν ή συνοδεύονται από νευρολογικές διαταραχές, ώστε να αποφευχθεί μόνιμη λειτουργική βλάβη.