Οι επιληπτικές κρίσεις είναι ένα σύμπτωμα που συχνά προκαλεί έντονη ανησυχία, ειδικά όταν εμφανίζονται για πρώτη φορά σε έναν ενήλικα χωρίς προηγούμενο ιστορικό επιληψίας. Σε αρκετές περιπτώσεις, η διερεύνηση μιας πρώτης κρίσης οδηγεί σε απεικονιστικό έλεγχο του εγκεφάλου, όπου μπορεί να εντοπιστεί κάποια βλάβη, όπως ένα μηνιγγίωμα.
Το μηνιγγίωμα είναι ένας όγκος που αναπτύσσεται από τις μήνιγγες, δηλαδή τις μεμβράνες που περιβάλλουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Τα περισσότερα μηνιγγιώματα είναι καλοήθη και αναπτύσσονται αργά, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι είναι πάντα ακίνδυνα. Ανάλογα με τη θέση και το μέγεθός τους, μπορούν να πιέσουν ή να ερεθίσουν τον εγκέφαλο και να προκαλέσουν συμπτώματα, όπως πονοκέφαλο, νευρολογικά ελλείμματα, διαταραχές όρασης ή επιληπτικές κρίσεις.
Πολλοί ασθενείς που κάνουν τη σκέψη νομίζω ότι έχω όγκο στο κεφάλι αναζητούν πληροφορίες, και όχι άδικα. Πάμε όμως να δούμε τι ισχύει στο Healthylab.
Διαβάστε επίσης το άρθρο του Iatromedia για ασθενείς που σκέφτονται νομίζω ότι έχω όγκο στο κεφάλι: Νομίζω ότι έχω όγκο στο κεφάλι, τι πρέπει να κάνω;
Τι είναι το μηνιγγίωμα;
Το μηνιγγίωμα είναι ένας όγκος που ξεκινά από τις μήνιγγες. Δεν αναπτύσσεται μέσα στον εγκεφαλικό ιστό, αλλά μπορεί να τον πιέζει από έξω, καθώς μεγαλώνει. Αυτή η πίεση ή ο ερεθισμός του εγκεφάλου είναι συχνά η αιτία των συμπτωμάτων.
Τα μηνιγγιώματα μπορεί να εντοπίζονται σε διάφορες περιοχές, όπως στην κυρτότητα του εγκεφάλου, κοντά στο δρέπανο, στη βάση του κρανίου, γύρω από τα οπτικά νεύρα ή κοντά σε φλεβώδεις κόλπους. Μπορεί επίσης να βρίσκονται σε περιοχές που σχετίζονται με την κίνηση, την ομιλία ή την αισθητικότητα.
Η θέση του μηνιγγιώματος έχει μεγάλη σημασία. Ένα μικρό μηνιγγίωμα σε ευαίσθητη περιοχή μπορεί να προκαλεί περισσότερα συμπτώματα από ένα μεγαλύτερο μηνιγγίωμα σε λιγότερο λειτουργική περιοχή.
Διαβάστε τον πλήρη οδηγό του Iatromedia για το μηνιγγίωμα εγκεφάλου: Μηνιγγίωμα εγκεφάλου: Τι είναι & πώς θεραπεύεται;
Πώς μπορεί ένα μηνιγγίωμα να προκαλέσει επιληπτικές κρίσεις;
Οι επιληπτικές κρίσεις προκύπτουν όταν υπάρχει παθολογική ηλεκτρική δραστηριότητα στον εγκέφαλο. Ένα μηνιγγίωμα μπορεί να προκαλέσει αυτή τη δραστηριότητα με διάφορους μηχανισμούς.
Ο συχνότερος μηχανισμός είναι ο ερεθισμός του εγκεφαλικού φλοιού. Ο εγκεφαλικός φλοιός είναι η εξωτερική επιφάνεια του εγκεφάλου και συμμετέχει σε λειτουργίες όπως η κίνηση, η αίσθηση, η ομιλία, η αντίληψη και η συνείδηση. Όταν ένα μηνιγγίωμα πιέζει ή ερεθίζει τον φλοιό, μπορεί να δημιουργηθεί εστία επιληπτικής δραστηριότητας.
Άλλος σημαντικός παράγοντας είναι το οίδημα γύρω από τον όγκο. Το οίδημα είναι πρήξιμο του εγκεφαλικού ιστού και μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα κρίσεων. Σε ορισμένους ασθενείς, το οίδημα είναι πιο σημαντικό από το ίδιο το μέγεθος του μηνιγγιώματος.
Επιληπτικές κρίσεις μπορεί επίσης να εμφανιστούν όταν το μηνιγγίωμα βρίσκεται κοντά σε κινητικές, αισθητικές ή μετωπιαίες περιοχές. Τα μηνιγγιώματα της κυρτότητας και τα παραοβελιαία μηνιγγιώματα συχνά σχετίζονται περισσότερο με κρίσεις, επειδή έρχονται σε στενή επαφή με τον φλοιό.
Πότε εμφανίζονται οι επιληπτικές κρίσεις;
Οι κρίσεις μπορεί να εμφανιστούν πριν διαγνωστεί το μηνιγγίωμα, κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης ενός γνωστού μηνιγγιώματος ή, σπανιότερα, μετά από χειρουργείο. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν σε περιπτώσεις αύξησης του όγκου, υποτροπής ή επιδείνωσης του οιδήματος γύρω από αυτόν.
Σε αρκετούς ασθενείς, η κρίση είναι το πρώτο σύμπτωμα. Ο ασθενής μπορεί μέχρι τότε να μην έχει πονοκέφαλο, αδυναμία ή άλλα εμφανή νευρολογικά σημεία. Αυτός είναι και ο λόγος που μια πρώτη επιληπτική κρίση σε ενήλικα χρειάζεται απεικονιστικό έλεγχο.
Πώς μοιάζει μια επιληπτική κρίση;
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι η επιληπτική κρίση σημαίνει πάντα πτώση στο έδαφος, απώλεια συνείδησης και γενικευμένους σπασμούς. Αυτό όμως δεν ισχύει πάντα.
Μια κρίση μπορεί να είναι γενικευμένη, αλλά μπορεί επίσης να είναι εστιακή, δηλαδή να ξεκινά από μία συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου.
Οι εστιακές κρίσεις μπορεί να εκδηλωθούν με ακούσιες κινήσεις σε ένα χέρι, πόδι ή στο πρόσωπο, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα σε μία πλευρά του σώματος, αίσθημα déjà vu, παράξενες οσμές ή γεύσεις, δυσκολία στην ομιλία, στιγμιαία σύγχυση, ανεξήγητο φόβο ή αίσθημα αποσύνδεσης.
Αυτά τα επεισόδια μπορεί να είναι σύντομα και να περάσουν απαρατήρητα ή να αποδοθούν σε άγχος, κόπωση ή υπόταση. Όταν όμως επαναλαμβάνονται ή εμφανίζονται για πρώτη φορά σε ενήλικα, χρειάζονται διερεύνηση.
Οι γενικευμένες κρίσεις είναι πιο έντονες και μπορεί να περιλαμβάνουν απώλεια συνείδησης, πτώση, σπασμούς σε όλο το σώμα, δάγκωμα γλώσσας, απώλεια ούρων, σύγχυση μετά το επεισόδιο, υπνηλία ή έντονη κόπωση.
Μετά από μια κρίση, ο ασθενής μπορεί να μην θυμάται τι συνέβη. Συχνά οι πληροφορίες από μάρτυρες του επεισοδίου είναι πολύ σημαντικές για τον γιατρό.
Ποια μηνιγγιώματα προκαλούν συχνότερα επιληπτικές κρίσεις;
Δεν προκαλούν όλα τα μηνιγγιώματα επιληπτικές κρίσεις. Η πιθανότητα εξαρτάται κυρίως από τη θέση, το μέγεθος και το οίδημα.
Πιο συχνά σχετίζονται με κρίσεις τα μηνιγγιώματα που βρίσκονται στην κυρτότητα του εγκεφάλου, κοντά στον μετωπιαίο ή βρεγματικό λοβό, κοντά σε κινητικές περιοχές, παραοβελιαία ή γενικά σε στενή επαφή με τον εγκεφαλικό φλοιό.
Αντίθετα, ορισμένα μηνιγγιώματα της βάσης του κρανίου μπορεί να προκαλούν πιο συχνά συμπτώματα από κρανιακά νεύρα, όπως προβλήματα όρασης, διπλωπία, διαταραχές ακοής ή ισορροπίας, αντί για επιληπτικές κρίσεις.
Πότε μια κρίση χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια;
Μια κρίση χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια όταν είναι η πρώτη στη ζωή σας, όταν διαρκεί περισσότερο από 5 λεπτά, όταν οι κρίσεις επαναλαμβάνονται χωρίς πλήρη ανάνηψη, όταν υπάρχει τραυματισμός κατά την πτώση ή όταν παραμένει αδυναμία, μούδιασμα ή δυσκολία στην ομιλία μετά το επεισόδιο.
Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται επίσης όταν υπάρχει γνωστός όγκος εγκεφάλου, εγκυμοσύνη, έντονος πονοκέφαλος μετά την κρίση ή παρατεταμένη σύγχυση.
Μια πρώτη κρίση δεν πρέπει να αγνοείται, ακόμη κι αν ο ασθενής νιώσει καλά μετά από λίγη ώρα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση ξεκινά με τη λήψη ιστορικού. Ο γιατρός θα ρωτήσει πότε έγινε το επεισόδιο, πόση ώρα διήρκεσε, αν υπήρξε απώλεια συνείδησης, αν υπήρχαν σπασμοί, αν ο ασθενής θυμάται το επεισόδιο και αν υπήρχε σύγχυση μετά.
Επειδή ο ασθενής συχνά δεν θυμάται την κρίση, είναι πολύ χρήσιμη η περιγραφή από κάποιον που ήταν παρών. Αν υπάρχει βίντεο του επεισοδίου, μπορεί επίσης να βοηθήσει τον γιατρό, αρκεί να έχει ληφθεί με ασφάλεια και χωρίς να καθυστερήσει η παροχή βοήθειας.
Η βασική διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει νευρολογική εξέταση, μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, αξονική τομογραφία σε επείγουσες περιπτώσεις, ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, αιματολογικό έλεγχο και αξιολόγηση φαρμάκων ή άλλων παραγόντων που μπορεί να προκάλεσαν κρίση.
Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου είναι ιδιαίτερα σημαντική, γιατί δείχνει τη θέση του μηνιγγιώματος, το μέγεθός του, την ύπαρξη οιδήματος και τη σχέση του με κρίσιμες δομές.
Ποιος είναι ο ρόλος του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος;
Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου. Μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό επιληπτικής δραστηριότητας και στη διάκριση επιληπτικών από μη επιληπτικά επεισόδια.
Ωστόσο, ένα φυσιολογικό ηλεκτροεγκεφαλογράφημα δεν αποκλείει πάντα την επιληψία. Για αυτό η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό ιστορικού, κλινικής εικόνας, απεικόνισης και, όπου χρειάζεται, ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος.
Πώς αντιμετωπίζονται οι επιληπτικές κρίσεις από μηνιγγίωμα;
Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται. Δεν υπάρχει μία λύση για όλους τους ασθενείς. Ο γιατρός λαμβάνει υπόψη τη συχνότητα των κρίσεων, το είδος τους, τη θέση του μηνιγγιώματος, την ηλικία του ασθενούς, τη γενική υγεία και τα απεικονιστικά ευρήματα.
Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει αντιεπιληπτική αγωγή, κορτικοστεροειδή όταν υπάρχει σημαντικό οίδημα, παρακολούθηση με μαγνητικές τομογραφίες, χειρουργική αφαίρεση ή, σε ειδικές περιπτώσεις, ακτινοθεραπεία ή ακτινοχειρουργική.
Αντιεπιληπτική αγωγή
Η αντιεπιληπτική αγωγή στοχεύει στον έλεγχο των κρίσεων. Η επιλογή του φαρμάκου γίνεται από τον θεράποντα γιατρό, με βάση το είδος των κρίσεων, τις αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και το ενδεχόμενο χειρουργείου.
Ο ασθενής δεν πρέπει να διακόπτει μόνος του την αγωγή, ακόμη κι αν δεν έχει νέες κρίσεις. Η απότομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει υποτροπή ή σοβαρό επεισόδιο.
Πότε εξετάζεται το χειρουργείο;
Το χειρουργείο εξετάζεται όταν το μηνιγγίωμα προκαλεί συμπτώματα, όταν μεγαλώνει, όταν συνοδεύεται από οίδημα, όταν πιέζει τον εγκέφαλο ή όταν οι κρίσεις δεν ελέγχονται ικανοποιητικά με φαρμακευτική αγωγή.
Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να εξαλείψει ή να μειώσει σημαντικά τις κρίσεις σε μεγάλο ποσοστό ασθενών, όταν η επιληπτική δραστηριότητα σχετίζεται άμεσα με το μηνιγγίωμα.
Σε αυτό το στάδιο, πολλοί ασθενείς αναζητούν ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός για μηνιγγίωμα εγκεφάλου, όμως η ουσιαστική απάντηση δεν βρίσκεται σε έναν γενικό χαρακτηρισμό. Βρίσκεται στην εμπειρία του νευροχειρουργού σε όγκους εγκεφάλου, στην εξοικείωση με απαιτητικές ανατομικές περιοχές και στην ικανότητα να σταθμίσει με ακρίβεια το όφελος της αφαίρεσης απέναντι στην ασφάλεια του ασθενούς.
Δείτε τη λίστα του Iatromedia που αναφέρει ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός για μηνιγγίωμα εγκεφάλου στην Ελλάδα: Ο Καλύτερος Χειρουργός για Μηνιγγίωμα Εγκεφάλου στην Ελλάδα – Top 5
Μπορεί να σταματήσουν οι επιληπτικές κρίσεις μετά την αφαίρεση του μηνιγγιώματος;
Σε πολλούς ασθενείς, οι κρίσεις μειώνονται σημαντικά ή σταματούν μετά την αφαίρεση του μηνιγγιώματος. Αυτό εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως το πόσο καιρό υπήρχαν κρίσεις πριν από το χειρουργείο, αν υπήρχε έντονο οίδημα, αν έγινε πλήρης ή μερική αφαίρεση, αν υπάρχει μόνιμη επιληπτική εστία στον φλοιό και αν ο ασθενής λαμβάνει σωστά την αγωγή του.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αντιεπιληπτική αγωγή συνεχίζεται για κάποιο διάστημα μετά το χειρουργείο. Η απόφαση για μείωση ή διακοπή γίνεται μόνο από τον γιατρό.
Ο ρόλος της νευροπλοήγησης στο χειρουργείο
Όταν ένα μηνιγγίωμα προκαλεί κρίσεις, η ακριβής θέση του έχει μεγάλη σημασία. Ο όγκος μπορεί να βρίσκεται κοντά σε περιοχές που ελέγχουν την κίνηση, την αίσθηση ή τον λόγο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η χειρουργική ακρίβεια είναι καθοριστική.
Η επιλογή της χειρουργικής προσέγγισης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη χρήση νευροπλοήγησης στο χειρουργείο εγκεφάλου, η οποία επιτρέπει την ακριβή χαρτογράφηση της εστίας. Η νευροπλοήγηση βοηθά τον νευροχειρουργό να σχεδιάσει τη διαδρομή προς τον όγκο, να περιορίσει την έκταση της προσπέλασης και να προστατεύσει κρίσιμες δομές. Δεν αντικαθιστά την εμπειρία του χειρουργού, αλλά την ενισχύει.
Να σημειώσουμε εδώ πως όταν ένας ασθενής αναζητά ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός για μηνιγγίωμα εγκεφάλου, δεν πρέπει να εστιάζει μόνο στην τεχνολογία που χρησιμοποιείται, αλλά και στην εμπειρία του νευροχειρουργού να αξιοποιεί σωστά αυτά τα εργαλεία. Η νευροπλοήγηση προσφέρει ακρίβεια, όμως η ασφάλεια εξαρτάται από τον σωστό σχεδιασμό, την ανατομική γνώση και την κρίση της χειρουργικής ομάδας.
Για να κατανοήσετε γιατί η νευροπλοήγηση αυξάνει την ασφάλεια ενός χειρουργείου εγκεφάλου, διαβάστε το σχετικό άρθρο: Νευροπλοήγηση στο χειρουργείο εγκεφάλου: Πώς αυξάνει την ασφάλεια
Τι πρέπει να κάνει ο ασθενής μετά από μία κρίση;
Μετά από μια κρίση, ο ασθενής πρέπει να αξιολογηθεί από γιατρό. Είναι χρήσιμο να καταγραφούν η ώρα του επεισοδίου, η διάρκειά του, τι συνέβη πριν από την κρίση, αν υπήρξε απώλεια συνείδησης, αν υπήρχαν σπασμοί, αν υπήρξε δάγκωμα γλώσσας ή απώλεια ούρων, πόση ώρα κράτησε η σύγχυση μετά και αν υπήρξε αδυναμία ή δυσκολία στην ομιλία.
Μέχρι να ολοκληρωθεί η διερεύνηση, μπορεί να χρειαστούν περιορισμοί στην οδήγηση, στην εργασία σε ύψος, στη χρήση μηχανημάτων ή σε δραστηριότητες όπου μια νέα κρίση θα μπορούσε να είναι επικίνδυνη.
Έγκυρη νευροχειρουργική γνωμάτευση
Με μακρά θητεία σε πανεπιστημιακά νοσοκομεία της Γερμανίας, ο νευροχειρουργός εγκεφάλου και σπονδυλικής στήλης Δρ. Παντελής Χ. Σταυρινού διαθέτει εξειδικευμένη κλινική εμπειρία στη διαχείριση μηνιγγιωμάτων και όγκων βάσης κρανίου. Σήμερα υπηρετεί ως Διευθυντής Νευροχειρουργός στο Metropolitan Hospital και Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας. Το γεγονός ότι αποτελεί έναν από τους συγγραφείς των ευρωπαϊκών κατευθυντήριων οδηγιών για τα μηνιγγιώματα αντανακλάται στην καθημερινή του πρακτική: δεν ακολουθεί έτοιμες λύσεις, αλλά δημιουργεί ένα εξατομικευμένο πλάνο για κάθε ασθενή, ζυγίζοντας προσεκτικά τα συμπτώματα, τη θέση της βλάβης και τις πραγματικές ανάγκες του ανθρώπου που έχει απέναντί του.
Συχνές ερωτήσεις για τις επιληπτικές κρίσεις
1. Κάθε επιληπτική κρίση σημαίνει ότι υπάρχει όγκος στον εγκέφαλο;
Όχι. Οι επιληπτικές κρίσεις μπορεί να έχουν πολλές αιτίες. Μπορεί να σχετίζονται με μεταβολικές διαταραχές, αγγειακά επεισόδια, τραυματισμούς, λοιμώξεις, φάρμακα, αλκοόλ ή ιδιοπαθή επιληψία. Ωστόσο, μια πρώτη κρίση σε ενήλικα χρειάζεται διερεύνηση, ώστε να αποκλειστεί και η πιθανότητα εγκεφαλικής βλάβης.
2. Αν έχω μηνιγγίωμα, θα πάθω σίγουρα επιληπτικές κρίσεις;
Όχι. Πολλοί ασθενείς με μηνιγγίωμα δεν εμφανίζουν ποτέ επιληπτικές κρίσεις. Η πιθανότητα εξαρτάται κυρίως από τη θέση του όγκου, την πίεση που ασκεί στον εγκέφαλο και την ύπαρξη οιδήματος.
3. Αν πάρω αντιεπιληπτικά, δεν χρειάζομαι χειρουργείο;
Όχι απαραίτητα. Η αντιεπιληπτική αγωγή ελέγχει τις κρίσεις, αλλά δεν αφαιρεί το μηνιγγίωμα. Αν ο όγκος μεγαλώνει, πιέζει τον εγκέφαλο ή προκαλεί άλλα συμπτώματα, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική εκτίμηση.
4. Μπορεί οι επιληπτικές κρίσεις να είναι το πρώτο και μοναδικό σύμπτωμα;
Ναι. Σε αρκετούς ασθενείς, η πρώτη επιληπτική κρίση είναι το σύμπτωμα που οδηγεί στη διάγνωση. Ο ασθενής μπορεί να μην έχει προηγουμένως πονοκέφαλο ή άλλο νευρολογικό πρόβλημα.
5. Πόσο επείγουσα είναι η κατάσταση;
Η πρώτη κρίση χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Αυτό δεν σημαίνει πάντα ότι υπάρχει άμεση απειλή για τη ζωή, αλλά σημαίνει ότι πρέπει να γίνει οργανωμένος έλεγχος. Αν η κρίση διαρκεί πάνω από 5 λεπτά ή επαναλαμβάνεται, η αντιμετώπιση είναι επείγουσα.
Γενικά, οι επιληπτικές κρίσεις μπορεί να είναι ένα από τα πρώτα σημάδια ενός μηνιγγιώματος, ιδιαίτερα όταν ο όγκος βρίσκεται κοντά στον εγκεφαλικό φλοιό ή συνοδεύεται από οίδημα. Η εμφάνιση κρίσης δεν σημαίνει απαραίτητα κακοήθεια, αλλά χρειάζεται σοβαρή και έγκαιρη διερεύνηση.
Η σωστή αντιμετώπιση βασίζεται στον συνδυασμό νευρολογικής εκτίμησης, απεικονιστικού ελέγχου, αντιεπιληπτικής αγωγής και, όταν χρειάζεται, χειρουργικής αφαίρεσης. Με την κατάλληλη θεραπευτική στρατηγική, οι επιληπτικές κρίσεις μπορούν συχνά να ελεγχθούν σημαντικά ή ακόμη και να σταματήσουν.