Η τενοντίτιδα αποτελεί συχνή διαταραχή του μυοσκελετικού συστήματος και αφορά βλάβη των τενόντων, των ινωδών δομών που συνδέουν τον μυ με το οστό και μεταφέρουν τη δύναμη της κίνησης. Οι τένοντες υπόκεινται καθημερινά σε μηχανικά φορτία και η επαναλαμβανόμενη καταπόνηση μπορεί να υπερβεί την ικανότητα προσαρμογής τους.
Παρότι ο όρος υποδηλώνει φλεγμονή, σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για εκφυλιστική αλλοίωση των ινών, αποτέλεσμα μικροτραυματισμών που δεν αποκαθίστανται πλήρως. Η διαδικασία αυτή οδηγεί σε πόνο, ευαισθησία και σταδιακή μείωση της λειτουργικότητας της πάσχουσας περιοχής.
Η πάθηση εμφανίζεται συχνά στον ώμο, τον αγκώνα, τον καρπό, το γόνατο και τον Αχίλλειο τένοντα και μπορεί να επηρεάσει τόσο αθλούμενους όσο και άτομα με καθιστική εργασία, ανάλογα με το είδος της καταπόνησης που δέχεται ο ιστός.
Δείτε επίσης: Οι πιο συχνές ορθοπαιδικές παθήσεις: Συμπτώματα και πότε χρειάζεται ορθοπαιδικός
Τι είναι η τενοντίτιδα
Η τενοντίτιδα είναι παθολογική κατάσταση του τένοντα που προκαλείται από επαναλαμβανόμενη μηχανική φόρτιση πέρα από την ικανότητα προσαρμογής του ιστού. Ο τένοντας αποτελείται κυρίως από ίνες κολλαγόνου με συγκεκριμένη διάταξη, η οποία του επιτρέπει να μεταφέρει τη δύναμη του μυός προς το οστό.
Όταν οι μικροτραυματισμοί είναι συχνότεροι από την ικανότητα επούλωσης, η φυσιολογική δομή των ινών διαταράσσεται. Αρχικά εμφανίζεται τοπική φλεγμονώδης αντίδραση, ενώ με την πάροδο του χρόνου επικρατούν εκφυλιστικές αλλοιώσεις, κατάσταση που περιγράφεται συχνά ως τενοντοπάθεια.
Η μεταβολή της μηχανικής αντοχής του τένοντα οδηγεί σε πόνο κατά την κίνηση και μειωμένη ανοχή στη φόρτιση. Εάν η καταπόνηση συνεχιστεί, αυξάνεται ο κίνδυνος μερικής ή πλήρους ρήξης.
Δείτε επίσης: Διατροφή και αρθρώσεις: τροφές που βοηθούν και τι να αποφεύγεις
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
Η τενοντίτιδα σχετίζεται κυρίως με μηχανική υπερφόρτιση του τένοντα. Η καταπόνηση δεν είναι απαραίτητα έντονη· συχνά πρόκειται για επαναλαμβανόμενες κινήσεις χαμηλής έντασης που εφαρμόζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα. Όταν ο ρυθμός μικροτραυματισμών υπερβαίνει την ικανότητα αποκατάστασης του ιστού, δημιουργείται βλάβη.
Υπερφόρτιση και επαναλαμβανόμενες κινήσεις
Κινήσεις όπως πληκτρολόγηση, χειρωνακτική εργασία, χρήση εργαλείων ή παρατεταμένη χρήση κινητού τηλεφώνου επιβαρύνουν συνεχώς συγκεκριμένες μυϊκές ομάδες και τους αντίστοιχους τένοντες.
Αθλητικές δραστηριότητες
Η απότομη αύξηση έντασης ή διάρκειας άσκησης, η ελλιπής προθέρμανση και η λανθασμένη τεχνική αυξάνουν σημαντικά τις δυνάμεις που ασκούνται στον τένοντα.
Ηλικία και εκφυλισμός ιστών
Με την πάροδο της ηλικίας μειώνεται η αιμάτωση και η ελαστικότητα των τενόντων, γεγονός που περιορίζει την ικανότητα επούλωσης μετά από μικροτραυματισμούς.
Κακή εργονομία
Λανθασμένη στάση σώματος, ακατάλληλο ύψος γραφείου ή οθόνης και παρατεταμένη στατική φόρτιση δημιουργούν συνεχή τάση στους τένοντες και ευνοούν την ανάπτυξη βλάβης.
Δείτε επίσης: Χρόνιος πόνος και ορθοπαιδικές παθήσεις: πώς επηρεάζεται η ψυχολογία του ασθενούς
Συμπτώματα τενοντίτιδας
Το κύριο σύμπτωμα της τενοντίτιδας είναι ο πόνος κατά τη χρήση του αντίστοιχου μυός ή της άρθρωσης. Στα αρχικά στάδια εμφανίζεται μετά από δραστηριότητα και υποχωρεί με την ανάπαυση, όμως με την εξέλιξη της βλάβης μπορεί να παρουσιαστεί και σε ηρεμία.
Συχνά παρατηρείται τοπική ευαισθησία κατά την πίεση του τένοντα και αίσθημα δυσκαμψίας, ιδιαίτερα μετά από περίοδο ακινησίας. Η έναρξη της κίνησης μπορεί να είναι επώδυνη, ενώ μετά από λίγα λεπτά ο πόνος μειώνεται προσωρινά και επανεμφανίζεται με την καταπόνηση.
Σε πιο προχωρημένες μορφές εμφανίζεται μείωση της δύναμης και δυσκολία εκτέλεσης καθημερινών κινήσεων, όπως σύλληψη αντικειμένων ή ανύψωση του άκρου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχει ήπιο οίδημα ή αίσθημα καύσου στην περιοχή.
Η διαφοροποίηση από μυϊκό πόνο βασίζεται κυρίως στη διάρκεια και στην εντόπιση των ενοχλημάτων, καθώς η τενοντίτιδα επιμένει και επανέρχεται με την ίδια κίνηση.
Δείτε επίσης: Προστασία αρθρώσεων: καθημερινές συνήθειες που βοηθούν
Συχνότερα σημεία εμφάνισης
Η τενοντίτιδα μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε τένοντα, ωστόσο ορισμένες περιοχές καταπονούνται συχνότερα λόγω των φορτίων που δέχονται στην καθημερινότητα και την άσκηση.
Ώμος
Οι τένοντες του στροφικού πετάλου συμμετέχουν σε κινήσεις ανύψωσης και στροφής του άνω άκρου. Η επαναλαμβανόμενη χρήση πάνω από το επίπεδο του ώμου οδηγεί συχνά σε ερεθισμό και πόνο κατά την ανύψωση του χεριού.
Αγκώνας
Η περιοχή των επικονδύλων επιβαρύνεται από κινήσεις σύλληψης και στροφής του καρπού. Η καταπόνηση προκαλεί πόνο στην έξω ή έσω πλευρά του αγκώνα και μείωση της δύναμης σύλληψης.
Καρπός και χέρι
Οι τένοντες των δακτύλων και του καρπού επηρεάζονται από παρατεταμένες λεπτές κινήσεις, όπως πληκτρολόγηση ή χρήση εργαλείων. Ο πόνος εμφανίζεται κατά τη χρήση του χεριού και συχνά συνοδεύεται από δυσκαμψία.
Γόνατο
Ο επιγονατιδικός τένοντας καταπονείται σε δραστηριότητες που περιλαμβάνουν άλματα ή συχνή κάμψη του γόνατος. Ο πόνος εντοπίζεται στο πρόσθιο μέρος της άρθρωσης και αυξάνεται με τη φόρτιση.
Αχίλλειος τένοντας
Δέχεται μεγάλα φορτία κατά τη βάδιση και το τρέξιμο. Ο πόνος εμφανίζεται στο πίσω μέρος της πτέρνας και είναι εντονότερος στα πρώτα βήματα μετά από ανάπαυση.
Διάγνωση
Η διάγνωση της τενοντίτιδας βασίζεται αρχικά στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση. Η εντόπιση του πόνου, η συσχέτισή του με συγκεκριμένες κινήσεις και η ευαισθησία κατά την ψηλάφηση του τένοντα αποτελούν βασικά διαγνωστικά στοιχεία.
Κατά την κλινική αξιολόγηση εξετάζεται το εύρος κίνησης της άρθρωσης, η μυϊκή ισχύς και η αναπαραγωγή του πόνου με ειδικές δοκιμασίες φόρτισης. Στόχος είναι να διαφοροποιηθεί η τενοντίτιδα από άλλες παθήσεις, όπως ρήξεις, αρθρικές βλάβες ή νευρολογικά αίτια.
Απεικονιστικός έλεγχος δεν είναι πάντα απαραίτητος στα αρχικά στάδια. Ο υπερηχογραφικός έλεγχος μπορεί να αναδείξει πάχυνση ή αλλοίωση της δομής του τένοντα, ενώ η μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιείται σε επίμονα συμπτώματα ή όταν υπάρχει υποψία εκτεταμένης βλάβης.
Η σωστή διάγνωση καθορίζει και την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης.
Θεραπεία τενοντίτιδας
Η αντιμετώπιση της τενοντίτιδας στοχεύει στη μείωση του πόνου, στην αποκατάσταση της δομής του τένοντα και στην επαναφορά της λειτουργικότητας χωρίς υποτροπές. Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από τη διάρκεια των συμπτωμάτων και τον βαθμό της βλάβης.
Συντηρητική αντιμετώπιση
Στα αρχικά στάδια προτείνεται περιορισμός της δραστηριότητας που προκάλεσε την καταπόνηση. Η προσωρινή αποφόρτιση του τένοντα επιτρέπει την έναρξη της διαδικασίας επούλωσης. Η εφαρμογή ψύξης μειώνει τον πόνο, ενώ η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο της φλεγμονώδους αντίδρασης.
Φυσικοθεραπεία
Η αποκατάσταση αποτελεί βασικό μέρος της θεραπείας. Περιλαμβάνει διατάσεις για βελτίωση της ελαστικότητας και προοδευτική ενδυνάμωση ώστε ο τένοντας να αντέχει σταδιακά αυξανόμενα φορτία. Η επανεκπαίδευση της κίνησης μειώνει την πιθανότητα επανεμφάνισης των συμπτωμάτων.
Επεμβατικές μέθοδοι
Σε επίμονες περιπτώσεις εφαρμόζονται τοπικές εγχύσεις ή βιολογικές θεραπείες με στόχο την ενεργοποίηση της επούλωσης. Η χειρουργική αντιμετώπιση επιλέγεται σπάνια και αφορά κυρίως εκτεταμένες ρήξεις ή χρόνιες ανθεκτικές βλάβες.
Πόσο διαρκεί η τενοντίτιδα
Η διάρκεια της τενοντίτιδας εξαρτάται από τον βαθμό της βλάβης και από το αν μειώνεται η επιβαρυντική δραστηριότητα. Σε αρχικά στάδια τα συμπτώματα μπορεί να υποχωρήσουν μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ σε παρατεταμένη καταπόνηση η πάθηση μπορεί να εξελιχθεί σε χρόνια τενοντοπάθεια.
Οι τένοντες έχουν περιορισμένη αιμάτωση και η διαδικασία αποκατάστασης είναι αργή. Η πρόωρη επιστροφή στην ίδια φόρτιση συχνά οδηγεί σε επανεμφάνιση του πόνου και καθυστερεί την επούλωση.
Η σωστή αποκατάσταση και η σταδιακή επανένταξη στη δραστηριότητα αποτελούν βασικούς παράγοντες για την πλήρη ανάρρωση και την αποφυγή υποτροπών.
Πότε πρέπει να επισκεφθείς ορθοπαιδικό
Η ιατρική εκτίμηση είναι απαραίτητη όταν τα συμπτώματα δεν υποχωρούν με απλή ανάπαυση ή επανεμφανίζονται μετά από μικρή καταπόνηση. Η έγκαιρη αξιολόγηση επιτρέπει τη διάκριση της απλής υπερφόρτισης από πιο εκτεταμένη βλάβη του τένοντα.
Ειδικότερα απαιτείται εξέταση όταν:
-
ο πόνος επιμένει για περισσότερο από 1-2 εβδομάδες
-
περιορίζεται η κίνηση της άρθρωσης
-
υπάρχει εμφανής αδυναμία ή απώλεια δύναμης
-
εμφανίζεται οίδημα ή τοπική θερμότητα
-
ο πόνος παρουσιάζεται και σε ηρεμία ή τη νύχτα
-
υπάρχει αιφνίδιος έντονος πόνος μετά από τραυματισμό
Η καθυστέρηση της διάγνωσης μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια τενοντοπάθεια ή ρήξη, με μεγαλύτερο χρόνο αποκατάστασης.
Πρόληψη
Η πρόληψη της τενοντίτιδας βασίζεται κυρίως στον σωστό έλεγχο των μηχανικών φορτίων που δέχεται ο τένοντας. Η σταδιακή αύξηση της δραστηριότητας επιτρέπει στον ιστό να προσαρμόζεται χωρίς να δημιουργούνται μικροτραυματισμοί.
Η σωστή εργονομία κατά την εργασία μειώνει τη συνεχή τάση στους τένοντες, ενώ τα τακτικά διαλείμματα περιορίζουν τη συσσώρευση καταπόνησης. Στην άσκηση, η επαρκής προθέρμανση και η προοδευτική ένταση συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου τραυματισμού.
Η ενδυνάμωση των μυών και η διατήρηση της ελαστικότητας των ιστών βελτιώνουν την απορρόφηση φορτίων και προστατεύουν τον τένοντα από υπερφόρτιση.
Συμπέρασμα
Η τενοντίτιδα αποτελεί συχνή αιτία μυοσκελετικού πόνου και συνδέεται κυρίως με επαναλαμβανόμενη καταπόνηση των τενόντων. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η κατάλληλη αντιμετώπιση μειώνουν την πιθανότητα χρόνιας βλάβης και λειτουργικού περιορισμού.
Η σωστή προσαρμογή της δραστηριότητας και η ιατρική αξιολόγηση όταν τα συμπτώματα επιμένουν συμβάλλουν στην πλήρη αποκατάσταση και στη διατήρηση της φυσιολογικής κινητικότητας.